روش تدریس: روش حل مسئله
بسمه تعالی
سرپرستی مدارس ایرانی در سوریه، لبنان و اردن
گروه زبان انگلیسی مدارس ایرانی در سوریه
بکار گیری الگوی حل مساله در آموزش زبان انگلیسی
الگوي حل مسأله (problem-solving model)
الگوي حل مسأله (problem-solving model):
در اين الگو، شاگردان با بهره گيري از تجارب و دانسته هاي پيشين خود، درباره رويدادهاي محيط خود مي انديشند تا مشکلي را که با آن مواجه شده اند به نحو قابل قبولي حل کنند.
ويژگي هاي الگوي حل مسأله:
1ـ مراحل اجرا در الگوي مسأله:
الف) طرح مسأله يا بازنمايي مشکل: مسأله را از راههاي مختلف مي توان در ذهن شاگردان ايجاد کرد. قبل از طرح مسأله بايد به خصوصيات فراگيران نظير سن، ميزان تحصيلات، رشد ذهني و عاطفي، ويژگيهاي فرهنگي، شرايط اجتماعي و اقتصادي و ... توجه کرد.
ب) جمع آوري اطلاعات: منابع گردآوري اطلاعات بايد از نظر علمي معتبر باشند و اطلاعات جمع آوري شده بايد با توجه به معيارهاي صحيح وعلمي طبقه بندي شوند.
ج) ساختن فرضيه: منظور از فرضيه سازي، پيش بيني راه حلهاي احتمالي و حدسي براي حل مسأله است. شاگرد براي ساختن فرضيه ناگزير است به تفکر بپردازد و براي حل مسأله چندين راه را برمي گزيند.
د)آزمايش فرضيه: فرضيه، حدسي است که براساس اطلاعات پيشين و شواهد موجود، در برخورد با دنياي خارج، در ذهن شاگرد شکل مي گيرد.
ه) نتيجه گيري، تعميم و کاربرد: فرآيند حل مسأله، بايد به نتيجه منتهي شود. بدون نتيجه گيري مسأله حل نخواهد شد.
2- چگونگي کنش و واکنش معلم نسبت به شاگردان در الگوي حل مسأله:
معلم نقش راهنما را در فرآيند تدريس بازي مي کند. روش کسب اطلاعات را به شاگردان مي آموزد. در اين الگو علاقه و رغبت و توانايي همواره مورد توجه است و محتوي آموزشي از پيش تعيين شده نيست. در آموزش از انگيزه هاي دروني استفاده مي شود. شاگردان دائماً با معلم در ارتباطند.
3- روابط ميان گروهي در الگوي حل مسأله:
در اين الگو، همه شاگردان با معلم در ارتباطند. ارتباط دو جانبه است: گاهي به صورت فردي و گاهي به صورت جمعي نقش معلم، نقش مشاور و راهنماست. ارتباط اعضاي کلاس براساس احترام و محبت متقابل است.
عواملي چون معلم، کتاب درسي، کتابخانه، فيلم، موزه و ... مي توانند منبع دريافت اطلاعات باشند. فعاليتهاي آموزشي منحصر به کلاس درس نيست.
4- منابع و موقعيت در الگوي حل مسأله:
عواملي چون معلم، کتاب درسي، کتابخانه، فيلم، موزه و ... مي توانند منبع دريافت اطلاعات باشند. فعاليتهاي آموزشي منحصر به کلاس درس نيست.
محاسن و محدوديتهاي الگوي حل مسأله:
در اين الگو، شاگرد فعال است، احساس مسئوليت بيشتري مي کند، هنگام موفقيت يا شکست، خود را مسئول مي داند نه معلم را، رشد شاگرد هدف اصلي است. روح پژوهش و انتقادگري را پرورش مي دهد و شاگرد فردي خلاق و نوآور خواهد بود.
در مورد محدوديتها : اين الگو به معلمان قوي و باتجربه و پژوهشگر نياز دارد. امکانات فراواني را مي طلبد. تعداد شاگردان در هر کلاس محدود است و بطورکلي تعداد شاگردان، در هر کلاس نبايد از 20 نفر تجاوز کند.
مقاله ای در باب استفاده از الگوی حل مسئله برای تدریس افعال مدال مربوط به اجبار
برای تدریس زبان انگلیسی روشهای زیادی وجود دارد . مقالات و کتابهای زیادی در این مورد نوشته شده اند. به نظر صاحبنظران امر آموزش زبان دوّم، برای آموزش زبان دوّم پایبندی به یک روش خاص چندان درست نیست و بایداز روشی انتخابی برای آموزش زبان استفاده کرد، بنابر این در این مقاله سعی شده است استفاده از الگوی حل مسئله برای تدریس افعال مدال مربوط به اجبار در انجام کار، مورد برّرسی قرار بگیرد.
ابتدا معلّم از دانش آموزان می خواهد تا در مورد راههایی که می توان برای نشان دادن اجبار در زبان انگلیسی با استفاده از افعال مدال از آنها استفاده کرد فکر کنند. این روش در دوره دبیرستان کارایی بیشتری دارد. زیرا بیشتر این افعال در این دوره هستند. به دانش آموزان گفته می شود تا موقعیّتهای مختلف را درنظر بگیرند. به عنوان مثال به دانش آموزان گفته می شود که نوع اجبار ( مقدار اجبار ) را در نظر بگیرند تا بتوانند افعال مناسب با این موقعیّتها را بدرستی بکار بگیرند. بدین طریق مسئله مورد نظر ما طرح شده است.
در مرحله بعدی دانش آموزان با مراجعه به کتابهای خود و همچنین معلّم و فر هنگ لغت افعال مدال مناسب را پیدا می کنند. این افعال بر روی تابلوی کلاس نوشته می شوند تا همه دانش آموزان بتوانند آنها را ببینند و در مورد آنها اظهار نظر کنند. ممکن است دانش آموزان افعال مدال دیگری را ذکر کنند که در اینجا معلّم به عنوان راهنما وارد عمل شده و به آنها کمک می کند تا افعال مدال نادرست را با توجه به معانی و کاربرد آنها در جملات معلّم، حذف کنند.
دانش آموزان با توجه به تجربیّات کلاسی خود از سالهای قبل توضیحاتی را در مورد نحوه بکار گیری این افعال مدال برای نشان دادن اجبارهای مختلف در موقعیّتهای مختلف بیان می کنند. توضیحات دانش آموزان به طور مختصر بر روی تخته نوشته شده و مثالی برای هر یک ذکر می شود. سپس دانش آموزان جملات گوناگونی را با استفاده از افعال مدال مورد نظر بر روی برگه می نویسند. در اینجا نیز معلّم همانند یک مشاور به دانش آموزان کمک می کند تا جملات درستی را بنویسند. او هرگز جواب را در اختیار آنها قرار نمی دهد بلکه راه رسیدن به جواب را به آنها نشان می دهد. به عنوان مثال نمونه هایی را ذکر می کند و برای آنها فعل مدال اجبار بکار می برد. در پایان دانش آموزان خطاب به معلّم و همکلاسیها، جملات دارای افعال مدال را تولید می کنند.
معلّم با اشاره دست جای افعال مدال و ساختار جمله را به دانش آموزان نشان می دهد. دانش آموزان با توجّه به کمک معلّم و اطّلاعاتی که خود جمع آوری کرده اند افعال مدال را از اجبار کم به اجبار زیاد مرتّب می کنند. معلّم همیشه در کنار دانش آموزان است تا راهنماییهای لازم را به آنها ارائه دهد. به عنوان مثال ممکن است دانش آموزان در مورد اجبار در گذشته و آینده سؤالاتی را بپرسند. معلّم بدون اشاره به فعل مدال ساختار بعد از آن را بر روی تخته می نویسد. دانش آموزان نیز دائما در تعامل با یکدیگر هستند.
این الگو را می توان در مدارس ایرانی دمشق بکار برد زیرا دانش آموزان به ماهواره هایی که فیلمهای انگلیسی زبان را پخش می کنند دسترسی دارند و سؤالاتی را در مورد جمله ها ی این فیلمها می پرسند. این سؤالات می تواند نقطه شروع درس باشد. زیرا دانش آموزان برای یادگیری انگیزه لازم را دارند. البتّه موضوع معیارهای اخلاقی و فرهنگی این فیلمها و موضوعات مطرح شده در کلاس را نیز نباید فراموش کرد. بنابر این بهتر است معلّم موقعیّتهایی را در زبان فارسی بوجود بیاورد تا ذهن دانش آموزان را به مسئله مورد نظر جلب کند.
در پایان باید ذکر شود که این مقاله بسیار مختصر و کوتاه می باشد و نیاز به تصحیح و اضافات زیادی دارد،بنابر این از تمام خوانندگان و صاحب نظران خواستاریم تا در مورد این مقاله نظرات و انتقادات خود را اظهار فرمایند.
تهیّه شده توسّط: گروه آموزشی زبان انگلیسی مدارس ایرانی در دمشق